De meelopers

Malte Herwig heeft een boek geschreven over “Die Flakhelfer”. Dit boek is nu ook in het Nederlands vertaald (“De meelopers”; hoe Hitlers jongste partijgenoten uitgroeiden tot de elite van het moderne Duitsland).

Het betreft de inmiddels bijna uitgestorven generatie van mijn ouders van wie zich velen niet konden of wilden herinneren dat zij (bewust?) lid waren geworden van de NSDAP (SS, SA etc.). Deze (toen) jonge Duitsers handelden geheel in hun tijdgeest. Na het ineenstorten van het Derde Rijk viel hun ambitie om in de wederopbouw een belangrijke/publieke rol te vervullen niet meer te rijmen met het lidmaatschap van de NSDAP. Met massamoord en misdaden tegen de menselijkheid konden en wilden zij niet in verband worden gebracht.

Interessant leesvoer ook voor onze generatie roofkapitalisten (oligarchen), bankiers, beurshandelaren, zich zelf verrijkende managers, winst beluste privatiseerders van staatseigendommen en niet te vergeten: de grote groep ongeremde (credit)consumenten. Waarmee wil onze generatie straks niet meer in verband kunnen worden gebracht als eenmaal de gevolgen van onze “waan van de dag” zichtbaar zijn geworden?
Is het dan nog een troost om te weten dat ook die gevolgen zo lang mogelijk onder de pet zullen worden gehouden?

2 thoughts on “De meelopers

  1. Adelbert Verhagen

    Dag Helmut,

    Weliswaar laat, maar beter dan nooit.
    Je notitie gaat over twee vormen van handelen en over twee types consequenties van dat handelen. Dat maakt de vraag naar de houdbaarheid van de vergelijking die je vervolgens tussen de twee aan de orde stelt, legitiem.
    Ik begin met het handelen.
    1. In het geval van de ‘generatie 1927’ hebben we het over een ander tijdsgewricht. Ik ben het met je eens dat zij moeten hebben gehandeld in hun tijdgeest. Daar moet dan wel bij worden aangetekend dat het handelen van genoemde generatie werd veel directer, dwingender gemanipuleerd dan het onze. De consequentie van niet meedoen zal in vele gevallen levensbedreigend zijn geweest en dat maakt een principiële houding veel moeilijker. Aan de andere kant betekende wél meedoen gevaar voor anderen, heel zichtbaar, ook toen al.
    Ons handelen (ongeremd (credit)consumentisme, roofkapitalisme, et cetera) is weliswaar ook een vorm van manipulatie van het publiek – nu echter door bedrijven, niet door een ‘schiessfreudige’ overheid – m.a.w. niet levensbedreigend. Wij kunnen dus gemakkelijker een principiële opstelling kiezen. Vergelijkbaar?
    2. De consequenties. Ook de consequentie waren toen veel directer. Je kon weten (neem ik aan) wat er gebeurde. Dat was confronterender dan wat we nu kunnen zien aankomen, maar het had minder verstrekkende gevolgen op de langere termijn. Wat wij veroorzaken gaat niet over decennia, maar over eeuwen. Minder confronterend voor ons, maar wellicht erger in zijn uitwerking. Vergelijkbaar?

    Ik denk, misschien een beetje flauw dat ik antwoord met twee vragen, maar ik ben nu eenmaal iemand van weinig zekerheden.

    Adelbert

    1. Helmut

      Hallo Adelbert,

      Dank voor je reactie. Je bent niet de enige die met twee vragen eindigt. Dat deed ik ook. Jouw vragen zijn wel wat voorzichtiger gesteld, de mijne zijn meer suggestief van aard. Je hebt natuurlijk gelijk. Geen twee situaties zijn (precies) hetzelfde en de vraag naar vergelijkbaarheid is altijd tot op zekere hoogte in het geding. En misschien is mijn vergelijking inderdaad wat te kort door de bocht.

      Ik ben met Kant en Kleist in mijn nek opgegroeid en met het “Dit nooit meer!” als opdracht en gepostuleerde zekerheid. Dat is de tik die ik van toen heb meegekregen. Lange tijd leek het in mijn ogen met de mensheid langzaam de goede kant op te gaan. Misschien was dat ook wel een illusie. Maar sinds de jaren negentig zie ik geen duidelijk opgaande lijn meer. Soms lijkt het wel of gekte op gekte toeslaat. En dan kun je je hier en daar misschien wel gemakkelijker distantiëren dan toen, maar al bij al bepalen tijdgeest en mainstream dan toch dat jij de gek bent.

      “Dit” zal in het kader van de problematiek van de vergelijkbaarheid wellicht nooit meer gebeuren. Maar wel dat en dat en dat en je ziet het daar en daar en daar en veel en veel te vaak en elke dag weer op het nieuws. En omdat ik mijn opdracht ruim heb opgevat vraag ik mij af in hoeverre wij daartoe bijdragen en wat wij ertegen zouden kunnen doen. Als ik via mijn provocerende vragen bijvoorbeeld met jou via de vraag naar de vergelijkbaarheid in dialoog kom, is dat waar het mij om gaat. Anders zou ik toch niet bloggen?!

Geef een reactie

Het e-mailadres wordt niet gepubliceerd. Vereiste velden zijn gemarkeerd met *

Deze website gebruikt Akismet om spam te verminderen. Bekijk hoe je reactie-gegevens worden verwerkt.